Skarga na postanowienie referendarza sądowego

Kraków, 20 marca 2023 roku

 

                                         Do

                                         SĄDU REJONOWEGO

                                         dla Krakowa - Podgórza w Krakowie

                                         WYDZIAŁ IV KSIĄG WIECZYSTYCH

                                         ul. Przy Rondzie 7

                                         31-547 Kraków

IV Ns 1234/22, księga wieczysta nr KR1K234567

Skarżący:     Anna Kowalska, 87051201234, zam.

                          w Krakowie, ul. Kwiatowa 12/3

                          reprezentowana

                          przez pełnomocnika adwokata Jan Nowak

                          z Kancelarii Adwokackiej w

                          Krakowie, ul. Słoneczna 2

Uczestnicy:

1)     Jan Kowalski, zam. w Krakowie, ul. Polna 4/5

2)     Maria Nowak, zam. w Krakowie, ul. Leśna 7/8

Opłata sądowa w wysokości 100 zł uiszczona została przelewem na rachunek bankowy tut. Sądu. Dowód uiszczenia opłaty stanowi załącznik do skargi.

SKARGA

na postanowienie referendarza sądowego

Działając imieniem wnioskodawcy Anny Kowalskiej jako wykazany w aktach sprawy pełnomocnik niniejszym:

- składam skargę na postanowienie referendarza sądowego z dnia 15 lutego 2023 roku w sprawie oddalenia wniosku Anny Kowalskiej o wpis w dziale II księgi wieczystej nr KR1K234567 na swoją rzecz i na rzecz byłego małżonka Jana Kowalskiego spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nr 12 położonego w budynku numer 10 w Krakowie przy ul. Akacjowej 12 w udziałach wynoszących po ½ w miejsce Adama Zielińskiego na podstawie umowy sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego zawartej dnia 10 stycznia 2023 roku (rep. A nr 1234/2023) przed notariuszem Marią Wiśniewską z Kancelarii Notarialnej w Krakowie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucam naruszenie przepisów:

* 767 k.p.c. w zw. z 888 § 1 pkt 1 w zw. z 626 § 4 k.r. i o. poprzez błędną wykładnię skutkującą uznaniem, iż oświadczenie potwierdzające czynność prawną dokonaną przez jednego z małżonków może zostać złożone tylko w trakcie trwania małżeństwa, a w konsekwencji stwierdzenie braku podstaw do dokonania wpisu,

* 626 § 4 w zw. z 888 § 1 k.r. i o. w brzmieniu obowiązującym dnia 10 stycznia 2023 roku w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw poprzez ich nieuwzględnienie, pomimo że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy k.r. i o. sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 20 lipca 2022 roku,

* 767 k.p.c. w zw. z 888 § 1 i 626 § 4 k.r. i o. w brzmieniu obowiązującym dnia 10 stycznia 2023 roku poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że umowa zawarta dnia 10 stycznia 2023 roku wymaga dla swojej skuteczności potwierdzenia przez Jana Kowalskiego, iż wyraża ona zgodę na nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do przedmiotowego lokalu.

Wobec wniesienia skargi, której skutkiem zgodnie z treścią 767 § 4 k.p.c. jest utrata mocy zaskarżonego postanowienia referendarza, wnoszę o:

- wpis w dziale II księgi wieczystej nr KR1K234567 Anny Kowalskiej jako osoby współuprawnionej z tytułu posiadania udziału w wysokości ½ w spółdzielczym własnościowym prawa do lokalu nr 12 położonego w budynku numer 10 w Krakowie przy ul. Akacjowej 12,

- wpis w dziale II księgi wieczystej nr KR1K234567 Jana Kowalskiego jako osoby współuprawnionej z tytułu posiadania udziału w wysokości ½ w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu nr 12 położonego w budynku numer 10 w Krakowie przy ul. Akacjowej 12,

- zasądzenie na rzecz Anny Kowalskiej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

- zwrot uiszczonej przez wnioskodawczynię opłaty od skargi na orzeczenie referendarza sądowego w razie jej uwzględnienia, a to zgodnie z treścią 25 ust. 1 pkt 1 lit. f ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 15 lutego 2023 roku referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym dla Krakowa-Podgórza w Krakowie Wydział IV Ksiąg Wieczystych oddalił wniosek Anny Kowalskiej o wpis w dziale II księgi wieczystej nr KR1K234567 na swoją rzecz i na rzecz byłego małżonka Jana Kowalskiego spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nr 12 położonego w budynku numer 10 w Krakowie przy ul. Akacjowej 12 w udziałach wynoszących po ½ w miejsce Adama Zielińskiego na podstawie umowy sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego zawartej dnia 10 stycznia 2023 roku (rep. A nr 1234/2023) przed notariuszem Marią Wiśniewską z Kancelarii Notarialnej w Krakowie.

W uzasadnieniu skarżonego postanowienia wskazano, że w związku z literalną wykładnią obowiązujących w dniu orzekania przepisów 888 § 1 i § 4 k.r. i o. po ustaniu małżeństwa czynność prawna dokonana przez jednego z małżonków nie może zostać potwierdzona. Skoro zatem oświadczenie takie może zostać złożone wyłącznie przez małżonka, a wnioskodawczyni w dniu złożenia oświadczenia o potwierdzeniu w całości czynności prawnej w postaci umowy sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego zawartej dnia 10 stycznia 2023 roku nie była już w związku małżeńskim z Janem Kowalskim, wniosek o ujawnienie prawa w księdze wieczystej uznany został za podlegający oddaleniu z uwagi na brak podstaw oraz przeszkody do dokonania wpisu.

Z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić.

W analizowanej sprawie w ocenie wnioskodawczyni stanowisko będące podstawą oddalenia wniosku, zgodnie z którym oświadczenie potwierdzające czynność prawną dokonaną przez jednego z małżonków może zostać złożone tylko w trakcie trwania małżeństwa, oparte zostało na oczywiście błędnej wykładni przepisu 767 § 1 pkt 1 w zw. z 888 § 1 k.r. i o.

W uzasadnieniu skarżonego postanowienia przyjęto, że potwierdzenie czynności przez wnioskodawczynię już po rozwodzie nie mogło odnieść zamierzonego skutku, mimo iż przepis 888 § 1 k.r. i o. nie przewiduje żadnego terminu do dokonania tej czynności. Ponadto Sąd wskazał, że za oddaleniem wniosku o ujawnienie prawa w księdze wieczystej przemawia fakt, iż podstawą tego wniosku w niniejszej sprawie powinny być również stosowne orzeczenie lub umowa w przedmiocie podziału majątku wspólnego byłych małżonków. Sąd nie uwzględnił jednak faktu, iż potwierdzenie odnosi się do stanu z daty dokonania czynności i ma moc wsteczną do tej daty.

W tym miejscu zwrócić należy przede wszystkim uwagę na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2018 r., zgodnie z którym "potwierdzenie umowy przez drugiego małżonka - zgodnie z 888 § 1 k.r. i o. - może nastąpić także po rozwiązaniu małżeństwa przez rozwód" (wyrok SN z 15 marca 2018, I CSK 234/17, Lexis.pl nr 2517346 Wokanda 2019/1/8). Za takim stanowiskiem opowiedział się również Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 20 czerwca 2019 r., zgodnie z którym "okoliczność w jakim czasie małżonek wyraził zgodę na dokonanie czynności prawnych przez drugiego małżonka nie ma znaczenia, ponieważ jeżeli uczynił to znacznie później, to i tak zgoda taka ma moc wsteczną" (wyrok AP Kraków z 20 czerwca 2019 II Ca 345/19, Lexis.pl nr 2687453 2020/2/15).

Dodatkowo w uzasadnieniu przywołanego powyżej wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2018 roku wskazano, że jakkolwiek w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 1986 r. III CZP 71/86, Lexis.pl nr 8881 - w innym niż obecnie stanie prawnym - stwierdzono, iż umowa, mocą której jeden małżonek przeniósł własność nieruchomości, objętej wspólnością ustawową dokonaną w czasie trwania małżeństwa bez udziału drugiego małżonka, jest nieważna, jeżeli do chwili ustania wspólności ustawowej drugi małżonek nie wyraził na nią zgody, to zauważyć należy, że pogląd ten wypowiedziano w sytuacji, gdy wspólność ustała na skutek śmierci małżonka nieuczestniczącego w umowie. Zdaniem jednak Sądu Najwyższego przedstawione w tej uchwale stanowisko nie daje podstawy do przyjęcia tezy, iż uprawnienie do potwierdzenia umowy przez współmałżonka, zgodnie z 888 § 1 k.r. i o., wygasa w każdym przypadku ustania wspólności ustawowej (np. po zniesieniu wspólności ustawowej). Jak wprost wskazano w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 marca 2018 roku, "nie można aprobować poglądu, iż utrata przymiotu małżonka wskutek rozwiązania małżeństwa przez rozwód powoduje, iż potwierdzenie umowy przez b. małżonka nie jest możliwe. Godzi się zauważyć, iż po pierwsze, w 888 § 1 kro nie ograniczono w czasie możliwości potwierdzenia umowy; po drugie - co ważniejsze - potwierdzenie ma moc wsteczną, co oznacza, iż skutek potwierdzenia cofa się do chwili zawarcia umowy. W tym kontekście nie sposób przywiązywać decydującego znaczenia do użytego w 888 § 1 kro sformułowania "potwierdzenie umowy przez drugiego małżonka" i tylko z tego względu wykluczyć tę możliwość w stosunku do byłego małżonka. Uzasadniona jest więc teza, iż potwierdzenie umowy przez drugiego małżonka - zgodnie z 888 § 1 kro - może nastąpić także po rozwiązaniu małżeństwa przez rozwód."

Należy przywołać także prezentowane w tym zakresie stanowiska w doktrynie (m.in. Pietrzykowski Maciej, Radwański Zbigniew, Sadomski Remigiusz, Stec Tadeusz, Zoll Andrzej, Ignatowicz Jan (red.), Najnowsze wydanie: Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 2022 C.H.Beck, wydanie 11), jak również powołać się na inne dotyczące bezpośrednio niniejszej kwestii orzeczenia, w tym także na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 2003 roku, III CZP 41/03, Lexis.pl nr 351989, z której uzasadnienia wprost wynika, że "nie jest wyłączona dopuszczalność potwierdzenia umowy przez drugiego małżonka także po ustaniu wspólności ustawowej. Przemawia za tym - po pierwsze - to, że 888 § 1 kro nie ogranicza w czasie możliwości potwierdzenia umowy, po drugie - to, że potwierdzenie ma moc wsteczną, skutek więc jego cofa się do chwili zawarcia umowy. Tak więc do chwili istnienia potencjalnej możliwości potwierdzenia umowy przez drugiego małżonka nie można mówić o nieważności umowy, chyba że wcześniej miała miejsce odmowa jej potwierdzenia".

Zważywszy na podniesione powyżej okoliczności oraz przywołane prezentowane w doktrynie i w orzecznictwie stanowiska, oczywiste jest, że w niniejszej sprawie podstawą oddalenia wniosku Anny Kowalskiej była błędna wykładania treści 767 § 1 pkt 1 w zw. z 888 § 1 k.r. i o., a wobec powyższego stwierdzić należy, że złożone przez Annę Kowalską dnia 20 lutego 2023 roku przed notariuszem Marią Wiśniewską oświadczenie w przedmiocie potwierdzenia całości czynności prawnej nabycia spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego było w pełni skuteczne. Nie powinno budzić zatem żadnych wątpliwości, że w takiej sytuacji ustał stan bezskuteczności zawieszonej umowy z dnia 10 stycznia 2023 roku (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 kwietnia 2016 r. I CSK 74/15, Lexis.pl nr 2047192).

Odnosząc się do pozostałych - formułowanych w niniejszej skardze - zarzutów, podnieść należy, że w uzasadnieniu skarżonego postanowienia błędnie powołano się również na przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązujące w chwili orzekania, mimo że z treści 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw, wprost wynika, że do oceny skutków czynności zobowiązujących lub rozporządzających małżonków sprzed wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. przepisy k.r. i o. sprzed nowelizacji dokonanej ww. ustawą z dnia 20 lipca 2022 roku.

Podkreślić jednak należy, że w zakresie możliwości potwierdzenia czynności dokonanej przez jednego małżonka na rzecz obojga małżonków przepisy obowiązujące w chwili zawierania umowy, jak i w chwili orzekania są ze sobą zbieżne, a zatem przedstawiona powyżej argumentacja dotycząca możliwości potwierdzenia czynności również po ustaniu małżeństwa pozostaje w pełni aktualna.

Zupełnie na marginesie, a to wobec złożenia stosownego oświadczenia przez wnioskodawczynię, wskazać należy, że zgodnie z obowiązującym w dniu 10 stycznia 2023 roku, tj. w dniu podpisania umowy sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, 888 § 1 zd. 1 k.r. i o. zgoda małżonka wyrażona w formie wymaganej dla danej czynności prawnej wymagana była tylko do dokonania czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu. Jednocześnie z uwagi na brak definicji ustawowej czynności zwykłego zarządu, w doktrynie i w orzecznictwie wskazuje się, że czynnością zwykłego zarządu majątkiem wspólnym jest również nabycie własności nieruchomości lub innego prawa majątkowego (np. prawa użytkowania wieczystego), chyba że z nabyciem łączy się obciążenie nabywanej nieruchomości lub prawa (Pietrzykowski Maciej, Radwański Zbigniew, Sadomski Remigiusz, Stec Tadeusz, Zoll Andrzej, Ignatowicz Jan (red.), Najnowsze wydanie: Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 2022, C.H.Beck, wydanie 11). Takie stanowisko zajął również Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów z dnia 6 grudnia 2000 r., III CZP 11/00, Lexis.pl nr 387743 (OSNCP 2001, nr 7-8, poz. 107).

Zauważyć należy, że nabycie prawa do lokalu objętego księgą wieczystą nr KR1K234567 nie skutkowało jakimkolwiek obciążeniem nabywanego prawa, jak również zaciągnięciem np. zobowiązania kredytowego na sfinansowanie zakupu przedmiotowego lokalu. Powołując się zatem na powyższe stanowisko, należałoby uznać, że nabycie przez Annę Kowalską na wspólność ustawową małżeńską spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego na podstawie umowy zawartej z Adamem Zielińskim dnia 10 stycznia 2023 roku nie stanowiło czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu i nie wymagało wyrażenia zgody na dokonanie tej czynności przez Jana Kowalskiego.

Tym bardziej brak jest jakichkolwiek podstaw do oddalenia wniosku Anny Kowalskiej o ujawnienie przysługującego jej prawa w księdze wieczystej prowadzonej dla spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nr 12 położonego w budynku numer 10 w Krakowie przy ul. Akacjowej 12.

Wysokość opłaty sądowej ustalono na podstawie 13 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Mając na uwadze powyższe, niniejsza skarga jest w pełni uzasadniona i zasługuje na uwzględnienie.

adw. Jan Nowak

Załączniki:

* dowód uiszczenia opłaty sądowej

* dwa odpisy skargi